شیرینی های ضیافت مرگ

شیرینی های ضیافت مرگ

۰۱ آذر ۱۳۹۷

خرما، حلوا یا میکادو؟
سوگواری مانند تمام مراسم‌ها دارای شیرینی و خوراکی‌های گوناگون است. تجربه نشان داده است که آیین مذهبی تاثیر بسیاری بر چگونگی برگزاری مراسم ختم دارند و هرچه مردمی پیشینه بیشتری در پهنه تاریخ داشته باشند از آیین‌ها و رسومات بیشتری برای برگزاری مراسم ختم بهره می‌برند. در ایران به دلیل قدمت بسیار این دیار، آیین‌ها مراسم‌هایی که پیرامون مرگ افراد وجود دارد از گستردگی و متعددی وجود دارد. هر سرزمین و هر قومیتی سنت و قواعد بخصوص خود را دارند که آمیزشی از ادیان باستانی ایران و زرتشتی، اسلام و فرهنگ‌های محلی است.

 

رفتارهایی از عزاداران در سوگواری ایرانیان پس از دوران اساطیری سرمی‌زند که از آن‌ها به تکرار می‌توان در ادبیات کهن نشان یافت. این سری کنش‌ها که از تاریخ حماسی تا روزگار کنونی فراوان می‌توان از آن‌ها سراغ گرفت، به رسم‌هایی تبدیل شده‌اند که انجام دادن‌شان از غم فراوان نشان دارد و بسیاری از مردان و زنان آن‌ها را به شدت هرچه تمام، هرچند به صورت حرکاتی نمایشی انجام می‌دهند. جامه دریدن، خاک بر سر ریختن، نفرین کردن بخت، خراشیدن چهره، برهنه کردن سر و پا، گیسو کندن و بریدن و ضجه زدن از مهم‌ترین این رفتارها به شمار می‌آید که هریک پیام‌آور غم سنگین و سوگ جبران‌ناپذیر است.
تلخ‌ترین شیرینی‌ها
خوراکی‌های مراسم ختم اغلب شیرینی و میوه‌ای است که بر مزار یا خانه و سالن بین حاضرین توزیع می‌شود. این خوراکی‌های تلخ‌ترین شیرینی هایی است که ما در روزگار خود می‍خوریم. ساختار آشپزی ایرانی به گونه‌ای است که به طور شگفت‌انگیزی به طبع و مزاج انسان سازگار است. این مواد با بالا بردن سطح سروتونین مغز به آرام شدن فرد کمک قابل توجهی کنند. سروتونین،‌ ترکیبی آرام‌بخش است که افزایش ترشح آن در مغز،‌ کمک فراوانی به بیشتر شدن آرامش و کاهش استرس می‌کند. بنابراین سرو خوراکی‌هایی مانند حلوا و خرما در مراسم عزاداری، علاوه بر پیروی از رسم و رسوم،‌ توجیه علمی نیز دارد.

 


در مراسم عزا و سوگواری میزبان بیشتر غذاهایی با طبع گرم مثل خرما، حلوا و گلاب سرو می‌کنند که علت اصلی آن طبع سرد غم، اندوه و همچنین اشک چشم است که افراد با مصرف موادی با طبع گرم سردی آن از بین برود. در اثر استرس ، ناراحتی و نگرانی، گلبول‌های خون حرکتشان کند شده و این امر سبب کاهش فشارخون و ساختارهای عواطف انسانی می‌شود و همچنین در مواردی باعث افت شدید قند خون افراد عزادار می‌شود. در اکثر آیین‌های سوگواری از سه نوع خوراکی شیرین استفاده می‌شود حلوا، خرما و شیرینی جذاب و خوش‌خوراکی به‌نام میکادو.
خاستگاه
خرما میوه‌ای گرمسیری است. جایگاه آن میان تمدن‌های اولیه خاورمیانه قابل توجه بود. خرما میوه‌ای انرژی بخش و پرخاصیت یود و از دوران باستان در آیین‌های عیلامی‌ها استفاده می‌شد. از منظر نمادگرایی ایرانی خرما میوه درخت نخل است؛ درختی همیشه سبز که مظهر رستاخیز و پایداری است. بنابر این باورها، خرما به روان درگذشته نیرو می‌بخشید تا جاده پرفرازو نشیب سرزمین مردگان را بپیماید. 

می‌دانید که حلوا آمیزشی هنرمندانه از آرد گندم است. گندم نیز از دیرباز با آیین‌های سوگواری  در ارتباط بود. آریایی‌ها معتقد بودند گندم روح پلید را از مردگان دور می‌کند. در آیین‌های باستانی و زرتشتی، نان گندم جز چیزهایی است که به مردگان تقدیم می‌شد. از طرفی گمان می‌رود وجود روغن در پخت حلوا، ضمن آن‌که دو جهان گیاهی و حیوانی را به هم پیوند داده، نشان‌دهنده وحدت وجود و همبستگی کیهانی نیز بود.
امروز شیرینی ویفرمانند میکادو نیز به آن اضافه شده است که به تنوع و جذابیت میزهای ختم میافزاید. اما در کنار این خواص و باورها ، حلوا و خرما در شایسته ترین تزیینات و جالب ترین اشکال در بازارها یافت می‌شود که بر شکوه و  شوکت مراسم‌های سوگواری می‌افزاید. امیدواریم که این شیرینی‌های تلخ از مراسم‌های شما دور باشد.


نویسنده:



فرهنگ

آخرین مقالات