عروسی در میان بختیاری ها

عروسی در میان بختیاری ها


بختیاری ها با آیین های شگفت انگیزی وصلت می کنند. جشن های پرشور آنها اغلب با رویدادهای کشاورزی همخوانی دارد به طور مثال پایان فصل درو فصل داغ جشن است. مراسم های آیینی برای هر رویدادی از جذابیت و زیبایی خاصی در میان بختیاری ها همراه است.

در گذشته؛ عروسی در پایان فصل درو برگزار می‌شد. داماد یا برادر او در بین طایفه‌هایی که به نوعی با آن‌ها بستگی خونی و خویشی داشتند، می رفتند و باروزی جمع می کردند، باروزی پیش نیازها و ملزومات مراسم بود. این امر باعث می‌شد تا داماد جوان در آغاز زندگی مشترک با فشار بار مالی مواجه نگردد و این یکی از سنت‌های بی‌نظیری است که در این ایل پایدار مانده و جزیی از فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی آنان محسوب می‌شود.

سپس گوسفندان و سایر بارو بنه‌ای که تهیه گردیده توسط چند نفر جوان پیشاپیش روانه خانه پدر عروس می‌کردند پس از رسیدن خانواده داماد وهمراهان با صدای دهل و کرنای میشکال، جشن عروسی رسما شروع می ‌شد. زن و مرد در کنارهم هَورِه بسته و با در دست داشتن دستمال‌های رنگی به رقص می‌پرداختند. چوب بازی یا ترکه بازی از دیگر بخش‌های مراسم بود. عده‌ای از زنان و دختران نیز در اتاقی که عروس نشسته‌است جمع شده و با خواندن آوازهای محلی چون دُوالالی، شیرین شیرین، گُلُمی و حنا حنا به شادی می‌پرداختند. گاهی هم مردانی که صدای خوشی داشتند به این جمع اضافه شده و آواز دَی بَلال می‌خواندند. افرادی که صدای خوبی داشتند در این موارد پاداش خوبی گیرشان می‌آمد. در انتهای مراسم و طبق یک رسم قدیمی، پدر داماد از پدر عروس اجازه گرفته و عروس را به خانه داماد می‌بردند. قبل از حرکت برادر عروس یک تکه قند یا شاخه نباتی به رسم شیرینی زندگی به کمر او می‌بست. عروس را سوار بر اسب می کردند و به این نیت که فرزند اولش پسر باشد پسر بچه خرد سالی را ترک او سوار می‌کردند.

مراسم عزاداری در بین بختیاری‌ها به شکل خاصی برگزار می‌شود که نحوه انجام آن در نقاط مختلف تفاوت‌هایی نیز با هم دارند. در بختیاری‌ها هرگاه کسی از دنیا می‌رود مثل اینکه همه طایفه عضوی از خانواده را از دست داده، ماتم زده می‌شوند.

در گذشته از جوانان خواسته می‌شد تا به روستاهای اطراف رفته و روز برگزاری مراسم را به همه کسانی که لازم بود، اطلاع داده و آن‌ها را دعوت کنند. معمولا اگر به فردی به هر علت اطلاع داده نمی‌شد، در مراسم شرکت نمی‌کرد. خویشان، بستگان و همه همسایگان برای بهتر برگزار کردن مراسم همکاری زیادی داشتند. زنان در پختن نان، شستن ظروف، طبخ غذا و نظافت و مردان در تهیه هیزم، ذبح گوسفند، گاهی هم پختن غذا و پذیرایی از مهمانان فعالانه شرکت داشتند و تلاش همه این بود تا کارهای سوگواری که بسیار سنگین هم بودند، به بهترین شکل انجام گیرند. پسر بزرگ، برادر و اگر متوفی زن بود، شوهر او بالای مجلس می‌نشستند. گروهی از نزدیکان مهمانان را به داخل مجلس هدایت کرده و پس از قرائت فاتحه، از آنان تشکر کرده و پذیرایی می‌کردند. زمانی که مهمانان قصد ترک مجلس را داشتند، به نزد بزرگتر مجلس رفته و به او تسلیت می‌گفتند. در بختیاری علاوه بر مراسم خاکسپاری، روزهای سوم، هفتم، چهلم و نیز سالگرد مراسمی برگزار می‌شد. آشنایانی که بعدها متوجه می‌شوند، معمولا تا چهل روز پس از مرگ فردبرای تسلی دادن به نزد بازماندگان می‌روند زنان مسن تر در مراسم عزاداری، با صدایی حزین اشعاری را در مدح فرد فوت شده می‌خواندند که به آن گاگِرِو می‌گویند. در خواندن گاگِرِو یکی از زنان، شعر را خوانده و بقیه زنان اورا همراهی می‌کردند. ساز چپی نوعی سازکوتاه است که در مراسم عزاداری از آن‌ها استفاده می‌شود و گاهی زنان هم به همراه آن، به خواندن گاگِرِو می‌پرداختند. بختیاری‌ها برای کمک به خانواده متوفی وبرای تامین مخارج ، به آن‌ها کمک می‌کردند. این کمک‌ها در گذشته به صورت جنسی بوده مانند دادن گوسفند یا قند و بعدها برنج.

بختیاری‌ها برای احترام به بزرگان ایل و نیز مردان دلیری که در راه شرافت و آرامان ها کشته می شدند. تندیسی از شیر بر روی قبر آنان قرار می‌دادند. این مجسمه را از سنگ می‌تراشیدند و به آن شیر سنگی یا بَردِ شیر می‌گفتند. نصب مجسمه شیر بر مزار بزرگان هنوز هم رایج است.

 

 


نویسنده:



فرهنگ

آخرین مقالات

مشاهده

آداب مراسم ختم

از دیرباز تاکنون و در همه جای دنیا سوگواری برای عزیز درگذشته رواج داشته و دارد. در ایران مراسم ترحیم با تشییع و خاکسپاری متوفی آغاز شده و پس از آن با برگزاری مراسمی چون سوم، هفتم و چهلم یاد تازه درگذشته گرامی داشته شده و برایش طلب آمرزش و آرامش می‌شود.

ادامه مطلب...

مشاهده

ویژگی‌های سنگ قبر

از زمان های دور تاکنون مردم در همه نقاط مختلف دنیا، با فوت عزیزان خود به دنبال ماندگار کردن اثری از متوفی بوده اند. اثری که وقتی دلتنگ می شوند بتوانند ساعاتی را در کنار آن سپری کنند. شاید بتوان گفت محبوب ترین راه برای این هدف گذاشتن سنگ قبر بر روی جنازه دفن شده است.

ادامه مطلب...

مشاهده

لباس مناسب عروسی‌ مختلط

امروزه بیشتر جشن‌های عروسی در ایران در تالارها گرفته می‌شود. در تالارها معمولا برای خانم‌ها و آقایان سالن‌های مجزا در نظر گرفته شده است تا خانم‌ها راحت تر باشند. در برخی دیگر از عروسی‌ها از همان ابتدا مجلس مختلط است و مراسم عملا در یک سالن و در حضور همه مهمان‌ها انجام می‌شود.

ادامه مطلب...

مشاهده

ویژگی مداح در مراسم ختم

مراسم ختم، از مراسم‌هایی است که به مناسبت فوت عزیزان، توسط بازماندگان برگزار می‌شود. معمولا این محافل با عنوان سوم، چهلم، سالگرد و هفتم برگزار می‌شود که هرکدام آداب مخصوص به خود را دارد.

ادامه مطلب...